Scott Walker - Scott 4

In iedere eeuw en in iedere kunstvorm komen geniale en invloedrijke kunstenaars voor. De meesten van hen worden tijdens hun leven herkend én erkend voor hun artistieke werk. Er zijn er echter ook, die tijdens hun leven niet de erkenning ten deel vallen die op grond van output en artistieke ontwikkeling verdiend zou zijn. Scott Engel, beter bekend als Scott Walker, is daar in mijn ogen een van de beste voorbeelden van. Zijn vroege werk met The Walker Brothers bracht hem al snel aan het hof van de vluchtige roem. De leegheid en de blinde adoratie die hem daar ten deel viel beviel hem echter zo slecht dat hij al snel naar middelen zocht om te ontsnappen aan de blauwdruk die er, ook in artistiek opzicht, voor hem klaar lag. Daar is hij, zo valt achteraf vast te stellen, ongelooflijk goed in geslaagd. Zijn zelfverkozen kluizenaarschap heeft hem opgeleverd wat hij zocht: persoonlijke én artistieke vrijheid, met maar één prijskaartje: op een handjevol 'ingewijden' na, kent niemand hem meer. Walker houdt zich dan ook nog maar mondjesmaat bezig met muziek. Zijn laatste 3 platen dateren respectievelijk uit 1983, 1995 en 2006. Niet direct wat je noemt een hoge productie. De laatste twee (Tilt en The Drift) hebben eigenlijk ook niets meer te maken met (pop) muziek zoals wij dat (menen te moeten) kennen. Alle denkbare grenzen worden er op deze platen opgezocht, en ik ken maar weinig mensen die op het eerste gehoor niet terugdeinzen van wat ze horen. Het is volstrekt originele kunst die volledig op zichzelf staat, maar die niet gemakkelijk te verteren is. Opera vermengt zich er op verontrustende wijze met een zwaar, geïndustrialiseerd geluid terwijl de aartsengel van het gezongen woord zich er doorheen beweegt alsof er geen regels gelden voor zijn vocale expressie. Het zijn door critici bejubelde albums, die amper verkopen. Het zijn albums waar, qua ondoorgrondelijkheid en uniciteit, Trout Mask Replica van Captain Beefheart als referentie kan dienen. Moeilijke kunst. Zoals ook Van Gogh en Picasso werden gelabeld toen zij actief waren.

Na zijn periode bij de Walker Brothers was Scott Walker behoorlijk actief en leverde hij tussen 1967 en 1969 4 platen op rij af (Scott 1 t/m 4). Platen waarop zijn krachtige, unieke stemgeluid centraal staat. Scott 4 (de andere 3 doen er niet echt voor onder) is in mijn ogen van deze 4 de beste. Het is de eerste waarop alle nummers van eigen hand zijn, waarop ook de eerste voortekenen van zijn latere werk te bespeuren zijn, maar waarin ook zijn vorige werk (solo en met de Walker Brothers) nog terug te horen valt. De plaat waarop alles samenvalt en die tevens de weg wijst naar de muzikale toekomst. De Jacques Brel covers zijn verdwenen, maar niet de invloed ervan. De instrumentatie is hier en daar spaarzaam dan weer weelderig, de arrangementen orchestraal en dramatisch maar vooral bol staand van ingehouden spanning. Scott is een gepassioneerd zanger, zo een die je zijn nummers intrekt en die je pas weer los laat als hij dat wil. Een goed voorbeeld hiervan is 'The Seventh Seal,' dat zich met zijn mariachi trompetten en dramatische vertelling voor je verbaasde oren als een middeleeuwse Ennio Morricone spaghetti western ontrolt. In 'The Old Man's Back Again' valt goed te horen hoe onder andere Bryan Ferry en David Bowie schatplichtig zijn aan zijn manier van zingen. Er vallen op de plaat vleugjes soul en gospel te horen, mini-opera's en weelderige chansonachtige pop. Scott 4 is simpelweg het werk van een artiest op de toppen van zijn kunnen.

Scott 4 ontving bij zijn verschijning in 1969 gemengde kritieken en verkocht erg slecht. Reden voor Walker om zich geruime tijd terug te trekken uit de popmuziek. Zijn eerste echte (solo) teken van leven zou Climate of Hunter worden in 1983, een ander meesterwerk wat eveneens bij verschijning niet begrepen werd. Scott Walker doet echter geen concessies aan zijn eigen muzikale visie en gaat door met maken met wat hij denkt dat er door hem gemaakt moet worden. Met de vluchtige wereld van de popmuziek heeft zijn werk allang niets meer te maken. Maar, zoals ik al zei, op Scott 4 vallen al zijn werelden samen. Het is een perfecte plaat om een van de allergrootse kunstenaars van onze tijd aan het werk te horen.